KODEKS ETYCZNY PSYCHOTERAPEUTY WIELKOPOLSKIEGO TOWARZYSTWA TERAPII SYSTEMOWEJ (WTTS)
(Tekst jednolity przyjęty na Walnym Zebraniu Członków w dniu 20 maja 2026 r.)
Ilekroć w niniejszym Kodeksie Etycznym przywoływany jest psychoterapeuta – chodzi o członka zrzeszonego w Wielkopolskim Towarzystwie Terapii Systemowej.
Preambuła. Terapia systemowa
Inspiracją dla systemowego sposobu myślenia jest wiele obszarów życia i dziedzin nauki. Od filozofii przez biologię, psychologię, socjologię, na naukach matematycznych, informatycznych, a nawet fizyce kwantowej kończąc. Ważnym kontekstem dla tego sposobu porządkowania świata są teorie systemów, w tym teoria systemów psychicznych i społecznych Niklasa Luhmanna, cybernetyka I i II rzędu, konstruktywizm radykalny oraz konstrukcjonizm społeczny.
Słowo system (z greckiego systema) oznacza przedmiot złożony, stanowiący spójną całość. Nie jest przy tym prostą sumą własnych elementów składowych, lecz stanowi nową jakość. Systemy, w zależności od tego jak je zdefiniujemy, to zarówno pojedyncze komórki, organy, organizmy złożone, grupy organizmów, jak i rodziny, organizacje społeczne czy międzynarodowe. Uwzględniając dynamikę powstawania systemów w procesie językowego nadawania znaczeń, będziemy mówić o systemach psychicznych i społecznych. Mówimy też o systemach problemowych i o problemach, które tworzą swoje systemy.
Każdy system aktywnie dba o swoją wewnętrzną równowagę, tzw. organizację, zachowując ją w oparciu o własną strukturę. Struktura ta determinuje wszystko to, co system wytwarza, również informacje. Tworzy zatem subiektywny obraz (konstrukt) świata w akcie obserwowania. Trudno zatem mówić o jednej obiektywnej prawdzie istniejącej niezależnie. Konstruktywizm stara się nie tyle poznawać rzeczywisty świat, co badać, jak przebiegają procesy generowania konstruktów służących rozmaitym celom stawianym sobie przez dany system. Zarzucony zostaje tu model myślenia przyczynowo - skutkowego, linearnego na rzecz modelu przyczynowości cyrkularnej.
Rozwój idei społecznego konstrukcjonizmu podkreśla znaczenie rzeczywistości tworzonej wspólnie przez uczestników dyskursów społecznych. Tym samym tworzy specyficznie ludzkie powiązanie pomiędzy biologiczną indywidualnością człowieka a jego tożsamością społeczno-komunikacyjną.
Na takim gruncie teoretycznym wyrosła terapia systemowa. Ważnym jej elementem jest zmiana oparta na różnicowaniu. W tym złożonym procesie pomocna jest terapeucie postawa neutralności. Pozwala ona zachować - przy pełnym szacunku w stosunku do człowieka - dystans wobec opowieści, którą on przedstawia. Mogą wtedy powstać historie alternatywne mające wartość użyteczną dla klienta. Ma szansę zaistnieć wtedy inny niż dotychczas język opowiadania o problemie. W trakcie tego procesu dekonstrukcji dotychczasowych znaczeń pomocne są m.in. hipotezy funkcjonalne i myślenie w kategoriach wzorców. Innymi ważnymi narzędziami postępowania terapeutycznego są np.: pytania cyrkularne, zmiana kontekstu, pozytywne konotacje, praca na zasobach, paradoks, eksperymenty i wiele innych. Terapia systemowa ma zastosowanie w psychoterapii indywidualnej, par, rodzinnej i grupowej.
Rozdział I. Odpowiedzialność
§ 1 Relacja z klientem
1. Klient to osoba lub grupa osób będąca bezpośrednim odbiorcą usługi psychoterapeutycznej.
2. Zleceniodawca to osoba lub grupa osób wskazująca kto ma być odbiorcą usługi psychoterapeutycznej i jakie cele miałyby być realizowane w procesie psychoterapii.
3. Psychoterapeuta respektuje podstawowe prawa człowieka w kontakcie z klientem tj. prawo do godności, podmiotowości, autonomii, poufności (prywatności) i intymności. Zasada ta dotyczy również klientów niepełnoletnich (o ile przepisy prawa nie stanowią inaczej).
4. Psychoterapeuta dba o wysoką jakość swoich usług niezależnie od tożsamości płciowej, seksualnej, wieku, pochodzenia etnicznego, kultury, religii i światopoglądu klienta. Niedopuszczalna jest jakakolwiek dyskryminacja klienta, a w szczególności ze względu na ww. aspekty.
5. Psychoterapeuta jest świadomy swojego systemu wartości i potrafi rozpoznać sytuacje, w których istnieje zagrożenie, że jego system wartości może wpływać na proces terapeutyczny. Niedopuszczalne jest wyrażanie ocen moralnych lub kierowanie się własnymi uprzedzeniami (w szczególności dotyczącymi płci, wieku, tożsamości płciowej, seksualnej, etnicznej, kulturowej czy religijnej) i własnym światopoglądem w pracy psychoterapeutycznej z klientem.
6. W sytuacjach, gdy wartości wyznawane przez psychoterapeutę są rozbieżne z systemem wartości klienta i uniemożliwiają one efektywną terapię, wskazane jest zakończenie dotychczasowej terapii oraz skierowanie klienta do innego specjalisty. Nie zwalnia to jednak psychoterapeuty z konieczności poddania tego wątku refleksji w ramach własnej psychoterapii i/lub superwizji.
7. Psychoterapeuta jest świadomy specyfiki relacji psychoterapeuta - klient, zwłaszcza jej asymetryczności, która dotyczy nierównego wkładu, jeśli chodzi o komunikację (ujawnianie siebie) i relację (psychoterapeuta jako gospodarz spotkania). Jest też uważny na zagrożenia płynące z asymetryczności tej relacji (np. wywieranie nacisku na klienta, indoktrynacja klienta, manipulowanie klientem).
8. Psychoterapeuta jest świadomy, że jego oddziaływanie terapeutyczne może znacząco wpływać na decyzje życiowe klienta. Niedopuszczalne jest jakiekolwiek wykorzystywanie zależności klienta w procesie psychoterapii - zarówno w wymiarze emocjonalnym, materialnym, jak i poprzez naruszanie jego podstawowych praw.
9. Psychoterapeuta nie nawiązuje lub nie pozostaje w innej niż psychoterapeutyczna relacji z klientem. W szczególności nie dopuszcza do nawiązania relacji romantycznej lub seksualnej z klientem lub bliskimi klienta. Psychoterapeuta jest też uważny na konflikt ról, zarówno społecznych jak i zawodowych. Nie podejmuje się prowadzenia psychoterapii osoby, z którą jest już w relacji zależności w innym kontekście (prywatnym lub zawodowym), zwłaszcza osoby, z którą pozostaje w relacji bliskiej (prywatnie lub zawodowo).
10. Psychoterapeuta powinien odstąpić od działań, gdy zauważa, że istnieje zagrożenie wejścia w konflikt interesów i ograniczenia jego bezstronności.
11. Zasada neutralności i bezstronności dotyczy również psychoterapii par i rodzin. Psychoterapeuta nie opowiada się za wybranym systemem wartości danego członka terapii. Terapeuta stara się stawać po stronie każdego uczestnika procesu. Zasada neutralności nie dotyczy sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia pacjenta (kontekst kontroli).
12. W przypadku wystąpienia przemocy między uczestnikami terapii, psychoterapeuta ma obowiązek podjęcia działań mających na celu ochronę osoby doznającej przemocy, nawet jeśli wymaga to opowiedzenia się po jednej ze stron.
13. Nie jest możliwe prowadzenie terapii pary, jeśli wcześniej prowadzony był przez tego terapeutę proces indywidualny jednej z osób z pary. Niewskazane jest prowadzenie indywidualnego procesu psychoterapii osoby, która jednocześnie jest w procesie terapii grupowej u tego samego psychoterapeuty.
14. Jeśli jedna z osób biorących udział w terapii rodzinnej lub pary potrzebuje terapii indywidualnej, psychoterapeuta powinien rozważyć skierowanie jej do innego specjalisty.
15. Terapeuta przyjmuje odpowiedzialność za swoje działania i ich konsekwencje.
§ 2 Świadoma zgoda na usługę psychoterapeutyczną
1. Świadczenie usługi psychoterapeutycznej wymaga wyrażenia świadomej zgody przez klienta (a także opiekunów prawnych, jeśli klient jest niepełnoletni). Na świadomą zgodę składa się zgoda poinformowana i zgoda dobrowolna.
2. Psychoterapeuta jest zobowiązany do precyzyjnego poinformowania klienta o warunkach współpracy, w szczególności o sposobach pracy w nurcie systemowym, kwalifikacjach psychoterapeuty, obowiązku zachowania poufności przez psychoterapeutę, zasadach finansowania psychoterapii, zakresie odpowiedzialności po stronie klienta i psychoterapeuty, zasadach kończenia procesu psychoterapeutycznego. Szczegółowe cele do pracy psychoterapeutycznej są uzgadniane między klientem/zleceniodawcą a psychoterapeutą. Informacje te są częścią kontraktu zawieranego z klientem, który ma formę umowy ustnej lub pisemnej. Informacje te są podstawą do wyrażenia poinformowanej zgody na usługę psychoterapeutyczną.
3. Obowiązkiem psychoterapeuty jest weryfikacja czy klient poza zgodą poinformowaną, wyraża również zgodę dobrowolną na udział w procesie psychoterapii. Oznacza to, że psychoterapeuta z uważnością podchodzi do kwestii wyrażenia zgody na usługę psychoterapeutyczną zwłaszcza w przypadku klientów niedobrowolnych lub klientów, którzy nie są zleceniodawcami.
4. Nadrzędną zasadą psychoterapeuty jest kierowanie się dobrem klienta (jednostka - para - rodzina).
5. W przypadku pracy z osobami niepełnoletnimi lub klientami niezdolnymi do wyrażenia poinformowanej lub dobrowolnej zgody, profesjonaliści zobowiązani są do priorytetowego traktowania dobra klienta i działania w interesie klienta.
6. W przypadku psychoterapii rodzin lub par psychoterapeuta musi uzyskać zgodę każdego uczestnika na udział w procesie oraz uzgodnić cel psychoterapeutyczny ze wszystkimi uczestnikami.
§ 3 Poufność
Psychoterapeutę obowiązuje tajemnica zawodowa. Obejmuje ona nie tylko fakt, że dana osoba jest w procesie psychoterapii, ale również przebieg sesji, treści poruszane przez klienta, wytwory klienta, a także wnioski z procesu psychoterapii.
1. Tajemnica może być uchylona, jeśli:
1) istnieje zagrożenie życia lub poważne zagrożenie zdrowia klienta lub innych osób,
2) tak stanowią przepisy prawa powszechnego.
2. Terapeuta jest zobowiązany do poinformowania klienta o zasadzie poufności i jej wyłączeniach.
3. Poufność dotyczy również psychoterapii osób niepełnoletnich, jednak opiekunowie prawni mają prawo do uzyskania informacji nt. ogólnych wniosków i zaleceń. W udzielaniu informacji psychoterapeuta kieruje się interesem niepełnoletniego i ono jest priorytetowe w stosunku do interesu rodziców.
4. Zasady dotyczące poufności dotyczą także kontekstu superwizji, publikowania oraz tworzenia materiałów dydaktycznych (np. studium przypadku) na szkoleniach lub kursach. Materiały dydaktyczne powinny być tak przygotowane (zanonimizowane), aby minimalizowały ryzyko identyfikacji danej osoby.
5. Poufnością objęta jest również dokumentacja z przebiegu procesu psychoterapeutycznego i to psychoterapeuta ponosi odpowiedzialność za jej zabezpieczenie. Jeśli sesje psychoterapeutyczne są nagrywane (w systemie audio lub video) konieczne jest uzyskanie pisemnej zgody osoby lub osób biorących udział w terapii. Zgodę można wycofać w każdym momencie bez wskazywania na powody i bez ponoszenia konsekwencji.
6. W przypadku psychoterapii prowadzonej online psychoterapeuta zobowiązany jest korzystać z komunikatora o wysokim stopniu szyfrowania. Obowiązkiem terapeuty jest również wskazanie na korzyści i ograniczenia takiej drogi kontaktu.
7. W przypadku psychoterapii par i rodzin zachowanie tajemnicy procesu jest nadrzędne w stosunku do prawa uczestników psychoterapii do uzyskania zaświadczenia o terapii. Wydanie zaświadczenia o terapii jest możliwe tylko w przypadku wyrażenia zgody przez każdego z uczestników terapii.
8. W terapii grupowej w ramach kontraktu członkowie grupy terapeutycznej powinni być zobowiązani do złożenia oświadczenia o poufności z przebiegu sesji grupowych.
§ 4 Kompetencje zawodowe
1. Psychoterapeuta jest świadomy swojego wykształcenia, kwalifikacji zawodowych oraz ich ograniczeń i nie podejmuje się pracy psychoterapeutycznej, jeśli nie ma wystarczających kompetencji zawodowych. Swoje kompetencje zawodowe przedstawia w przestrzeni publicznej (również internetowej) zgodnie ze stanem faktycznym.
2. Swoją pracę psychoterapeuta poddaje superwizji.
3. Psychoterapeuta zobligowany jest do stałego aktualizowania swojej wiedzy i kompetencji, poprzez uczestnictwo w kursach, konferencjach, szkoleniach.
4. Psychoterapeuta zobowiązany jest do przestrzegania zasad etycznych.
5. Psychoterapeuta zobowiązany jest do stosowania technik i metod o naukowo udowodnionej skuteczności.
§ 5 Postawa Psychoterapeuty
1. Postępowanie oraz zasady moralne i etyczne którymi kierują się w życiu członkowie Wielkopolskiego Towarzystwa Terapii Systemowej są ich prywatną sprawą, w stopniu nie mniejszym niż innych obywateli.
2. Niemniej jednak, psychoterapeuta powinien zdawać sobie sprawę, że jego postawy życiowe mogą wpływać na jego pracę oraz na postrzeganą wiarygodność psychoterapii i psychoterapeutów. Dlatego powinien poddawać stałej refleksji swoje zachowania i zasady, uwzględniając konteksty norm społecznych i wpływu społecznego swojego zachowania, w odniesieniu do klientów oraz innych terapeutów.
3. Psychoterapeuta ma obowiązek przestrzegania zasad zawartych w Deklaracji Praw Człowieka. Nie wolno mu angażować się w działania prowadzące do dyskryminacji. Ponadto powinien poddawać refleksji pozycję uprzywilejowania w zależności od kontekstu, szczególnie w relacji z klientem.
4. Zdając sobie sprawę z asymetryczności relacji terapeuta - klient psychoterapeuta szanuje autonomię swoich klientów. Szacunek dla autonomii klienta przejawia się przede wszystkim w uzyskaniu jego zgody na podejmowane wspólne działania, po uprzednim przekazaniu mu kluczowych informacji niezbędnych do podjęcia świadomej decyzji.
5. Ważne jest, aby w swoich działaniach psychoterapeuta pozostał wrażliwy na dobro człowieka oraz przestrzegał zasad wynikających z Kodeksu oraz zasad określonych w innych kodeksach zawodu, który wykonuje (np. psychologów, pedagogów, lekarzy).
§ 6 Dobro terapeuty
1. W uzasadnionych przypadkach, gdy psychoterapeuta uzna, że nie jest w stanie rzetelnie wykonać swoich czynności - ma prawo odmówić pracy psychoterapeutycznej zwracając szczególną uwagę na poszanowanie godności klienta.
2. Psychoterapeuta, któremu postawiono zarzut naruszenia etyki zawodowej ma prawo do zapoznania się z nim i rozpatrzenia swojej sprawy w ramach postępowania przed organem uprawnionym do rozstrzygania i wydawania orzeczeń.
3. Wykonując czynności zawodowe, psychoterapeuta ma prawo zachować niezależność wobec przedstawicieli innych zawodów, a także wobec innych psychoterapeutów.
§ 7 Relacje zawodowe
1. Członkowie Wielkopolskiego Towarzystwa Terapii Systemowej dbają o przyjazną i konstruktywną współpracę z innymi terapeutami, szczególnie mając na uwadze dobro swoich klientów i uczestników szkoleń. Doceniają oni wkład innych terapeutów w swoją własną pracę, m.in. poprzez odpowiednie odniesienia do ich pracy.
2. Psychoterapeuta ma obowiązek zalecić klientowi konsultację z innym specjalistą, jeśli uzna, że wymaga tego dobro klienta.
3. W przypadku posiadania wiedzy o naruszeniu zasad etycznych przez innego psychoterapeutę lub członka WTTS, powinien najpierw przekazać mu swoją opinię i wskazać właściwe postępowanie. W przypadku dalej trwających naruszeń, powinien podjąć kroki mające na celu zapobieżenie szkód klientów i powiadomić organ uprawniony Wielkopolskiego Towarzystwa Terapii Systemowej.
4. Jeśli psychoterapeuta posiada wiedzę o naruszeniu prawa, które szkodzi interesom osób pozostających w psychoterapii, popełnionym przez innego psychoterapeutę, powinien zgłosić ten fakt odpowiednim instytucjom prawnym, zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Źródło tej wiedzy jest objęte tajemnicą.
§ 8 Superwizja
1. W trosce o utrzymanie i dalszy rozwój odpowiednich kompetencji zawodowych członkowie Wielkopolskiego Towarzystwa Terapii Systemowej zobowiązani są do korzystania z superwizji oraz do stałego podnoszenia własnych kompetencji.
2. Superwizant ma prawo do wyboru superwizora.
3. Superwizor ma prawo odmówić podjęcia się lub kontynuowania prowadzenia superwizji.
4. Proces superwizji i dokumentacja są objęte tajemnicą.
5. Superwizant i pozostali uczestnicy superwizji grupowej mają obowiązek zgłoszenia superwizorowi ewentualnych powiązań z klientem lub klientami (relacja lub znajomość). Gdy zachodzi taka sytuacja osoby powiązane nie uczestniczą w superwizji tego klienta lub klientów.
6. Superwizor jest odpowiedzialny za zachowanie standardów etycznych w prowadzonej przez siebie superwizji. Powinien być uważny na aspekt etyczno-prawny.
7. Superwizant ma prawo do uzyskania poświadczenia procesu superwizji.
8. Superwizor ma prawo nie uznać superwizji z przyczyn merytorycznych i/lub etycznych. Jednocześnie ma obowiązek uzasadnić swoją decyzję. W uzasadnionych przypadkach, kierując się dobrem klientów, powinien zalecić osobie superwizowanej przedłużenie procesu superwizyjnego, terapię własną lub pogłębienie wiedzy.
9. Superwizor rekomendujący ma prawo odmówić rekomendacji, a poświadczając liczbę godzin odbytej superwizji powinien wyrazić swoją opinię na tym samym zaświadczeniu.
10. Superwizant, uczestnicząc w superwizji szkoleniowej powinien poinformować superwizora o wcześniejszych superwizjach, w których uczestniczył oraz ich efektach, w tym i o odmowie rekomendacji.
11. Superwizor powinien poddawać prowadzone przez siebie superwizje superwizji i doskonalić swoje kompetencje.
12. Jeśli zachodzi jakakolwiek zbieżność relacji pomiędzy superwizorem a osobą superwizowaną, to powinna być ona omówiona ze szczególną rozwagą pod kątem potencjału i ewentualnego szkodliwego wpływu na proces superwizyjny, w celu podjęcia decyzji co do rozpoczęcia tego procesu (dotyczy np.: relacji zależności zawodowe zależności szkoleniowej, znajomości towarzyskich i innych). Nie zaleca się łączenia roli terapeuty i superwizora wobec tej samej osoby.
§ 9 Ogłoszenia, reklama usług
1. Wystąpienia publiczne, ogłoszenia o usługach, reklamy oraz działania promocyjne psychoterapeutów mają na celu dostarczenie innym rzetelnych informacji, które umożliwią dokonanie świadomego wyboru.
2. Psychoterapeuci dokładnie i obiektywnie przedstawiają swoje kwalifikacje zawodowe, rodzaj świadczonej działalności, przynależność do organizacji, a także instytucje lub organizacje, z którymi mogą być kojarzeni. Dodatkowe informacje, które mogą być istotne dla klienta, mogą być zamieszczone, pod warunkiem, że nie są zabronione przez inne zasady Kodeksu Etyki. Informacje te muszą być zgodne z prawdą i nie mogą wprowadzać klienta w błąd.
3. W wystąpieniach publicznych, które przekazują informacje o psychoterapii lub oferują możliwości skorzystania z technik, produktów, publikacji bądź usług psychoterapeutycznych, psychoterapeuci opierają swoje wypowiedzi na solidnej wiedzy, uwzględniając zarówno korzyści, jak i ograniczenia tych działań.
4. Psychoterapeuci nie oferują żadnych wynagrodzeń ani wartościowych prezentów przedstawicielom mediów (prasa, radio, telewizja), aby w zamian uzyskać promocję swoich usług. Płatne ogłoszenia muszą być wyraźnie oznaczone jako płatne, chyba że kontekst jasno wskazuje na ich charakter.
5. Ogłoszenia i reklamy kursów, szkoleń oraz usług związanych z rozwojem osobistym muszą zawierać szczegółowy opis oferowanej wiedzy i umiejętności. Przed rozpoczęciem kursu należy przedstawić kwalifikacje, doświadczenie trenerów, ceny, kryteria rekrutacji, cele edukacyjne oraz konsekwencje wynikające z podpisanej umowy.
6. Psychoterapeuta ma obowiązek prostowania wypowiedzi zarówno osób posiadających profesjonalne kwalifikacje psychoterapeutyczne, jak i tych związanych z takimi usługami, jeśli te wypowiedzi są niezgodne z obowiązującą wiedzą naukową lub łamią zasady zawarte w Kodeksie Etycznym.
PROCEDURA SKARG I ODWOŁAŃ W WIELKOPOLSKIM TOWARZYSTWIE TERAPII SYSTEMOWEJ (WTTS)
(Tekst jednolity przyjęty na Walnym Zebraniu Członków w dniu 20 maja 2026 r.)
Rozdział I – Postanowienia ogólne
§ 1. Cel i zakres
1. Procedura skarg i odwołań (dalej: „Procedura”) określa szczegółowy tryb postępowania w sprawach odpowiedzialności etycznej członków Wielkopolskiego Towarzystwa Terapii Systemowej (dalej: „WTTS”), prowadzonych na podstawie Statutu oraz Kodeksu Etycznego WTTS:
1) przed Komisją Etyki jako organem pierwszej instancji,
2) przed Zarządem w postępowaniu odwoławczym jako organem drugiej instancji.
2. Procedura ma charakter organizacyjno-techniczny i nie może zmieniać ani rozszerzać kompetencji organów, katalogu środków odpowiedzialności etycznej ani zasad określonych w Statucie.
3. Ilekroć w Procedurze mowa o:
1) Statucie - rozumie się przez to Statut WTTS,
2) Kodeksie - rozumie się przez to Kodeks Etyczny WTTS,
3) Komisji - rozumie się przez to Komisję Etyki WTTS,
4) Zarządzie - rozumie się przez to Zarząd WTTS,
5) Stronach - rozumie się przez to: skarżącego oraz członka WTTS, którego dotyczy skarga,
6) Skardze - rozumie się przez to pisemne zgłoszenie naruszenia zasad etyki,
7) Orzeczeniu - rozumie się przez to rozstrzygnięcie Komisji, o którym mowa w Statucie,
8) Postępowaniu - rozumie się przez to postępowanie w sprawie odpowiedzialności etycznej członka WTTS prowadzone przed Komisją Etyki jako organem pierwszej instancji oraz postępowanie odwoławcze prowadzone przed Zarządem, zgodnie ze Statutem i niniejszą Procedurą.
§ 2. Zasady ogólne postępowania
1. Postępowanie prowadzi się z poszanowaniem następujących zasad:
1) bezstronności, rzetelności i poufności,
2) prawa do obrony i wysłuchania osoby, której dotyczy Skarga,
3) zasady proporcjonalności,
4) minimalizacji danych (w szczególności danych wrażliwych),
5) ochrony tajemnic prawnie chronionych, w tym ewentualnej tajemnicy zawodowej.
2. Postępowanie ma charakter wewnątrzorganizacyjny i nie zastępuje postępowań prowadzonych przez organy państwa ani sądy.
3. Komisja ani Zarząd nie rozstrzygają o roszczeniach majątkowych (w szczególności odszkodowaniach, zadośćuczynieniu, zwrocie kosztów).
§ 3. Poufność
1. Postępowanie jest niejawne.
2. Dostęp do akt danego postępowania mają wyłącznie:
1) członkowie Komisji w zakresie niezbędnym do rozpoznania sprawy,
2) członkowie Zarządu rozpoznający odwołanie, w zakresie niezbędnym do rozpoznania odwołania,
3) osoby upoważnione do obsługi administracyjnej w zakresie koniecznym do doręczeń i ewidencji oraz doradcy prawni.
3. Strony mają prawo wglądu do akt w zakresie dotyczącym ich praw i obowiązków, z zastrzeżeniem § 4 oraz przepisów o ochronie danych osobowych i tajemnic prawnie chronionych.
4. Upublicznienie informacji o sprawie może nastąpić wyłącznie:
1) za zgodą obu Stron albo
2) gdy jest to konieczne dla ochrony ważnego interesu WTTS lub bezpieczeństwa osób korzystających z usług terapeutycznych – w zakresie minimalnym i z poszanowaniem prawa.
§ 4. Tajemnica zawodowa i informacje prawnie chronione
1. Postępowanie nie może prowadzić do naruszenia tajemnicy zawodowej ani innych tajemnic prawnie chronionych w zakresie, w jakim obowiązek ich zachowania wynika z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Postanowienia Procedury nie stanowią podstawy do żądania ujawnienia informacji objętych taką tajemnicą i nie mogą być interpretowane jako uchylające, ograniczające albo modyfikujące obowiązki zachowania tajemnicy przewidziane w przepisach prawa powszechnie obowiązującego.
2. Komisja ani Zarząd nie mogą żądać od członka WTTS ujawnienia informacji objętych tajemnicą zawodową, w szczególności danych pozwalających na identyfikację klienta, treści procesu terapeutycznego, dokumentacji medycznej lub informacji wrażliwych, o ile brak jest wyraźnej podstawy prawnej ich ujawnienia.
3. Członek WTTS może odmówić złożenia wyjaśnień w zakresie objętym tajemnicą zawodową. Odmowa w tym zakresie nie może być poczytana na jego niekorzyść.
4. Jeżeli dla rzetelnego rozpoznania sprawy konieczne byłoby ustalenie okoliczności objętych tajemnicą zawodową, Komisja i Zarząd opierają się wyłącznie na materiale, który może zostać legalnie wykorzystany, przy zachowaniu zasady minimalizacji danych.
Rozdział II – Skarga – wniesienie i wstępna weryfikacja
§ 5. Forma i sposób wniesienia skargi
1. Skarga musi mieć formę pisemną i może zostać wniesiona w jednej z poniższych form tj.:
1) pocztą na adres sekretariatu WTTS: ul. Składowa 4 (I piętro), 61-897 Poznań,
2) pocztą elektroniczną na adres: komisja.etyki@wtts.edu.pl,
3) osobiście – poprzez złożenie w sekretariacie WTTS,
4) osobiście – poprzez złożenie członkowi Zarządu.
2. W przypadku wniesienia Skargi w formie określonej w ust. 1 pkt 3-4, składający może żądać pisemnego potwierdzenia jej wniesienia.
3. Skarga zawiera:
1) imię i nazwisko oraz dane kontaktowe składającego,
2) imię i nazwisko członka WTTS, którego Skarga dotyczy,
3) opis zdarzeń i okoliczności, daty lub przybliżone daty, wskazanie, które zasady Kodeksu (jeśli możliwe) mogły zostać naruszone,
4) listę załączników i dowodów (jeśli są).
4. Skarżący może dołączyć dokumenty i inne materiały, z zastrzeżeniem § 4 Procedury.
5. Komisja może odmówić włączenia do akt materiałów uzyskanych w sposób oczywiście bezprawny lub naruszających tajemnice prawnie chronione.
6. Skargi wniesione anonimowo nie podlegają rozpoznaniu.
§ 6. Termin wniesienia skargi
1. Skargę wnosi się nie później niż w terminie 2 lat od dnia zdarzenia będącego jej przedmiotem albo od dnia, w którym skarżący powziął informację o zdarzeniu – w zależności od tego, która z tych dat przypada później.
2. Skarga podlega rozpoznaniu, jeżeli w czasie zdarzeń objętych skargą osoba, której dotyczy skarga, była członkiem WTTS.
3. Wniesienie Skargi po upływie terminu określonego w ust. 1 uniemożliwia jej rozpoznanie, o czym Komisja informuje składającego Skargę.
§ 7. Rejestracja i przekazanie skargi Komisji
1. Komisja Etyki rejestruje skargę i niezwłocznie przekazuje ją Komisji.
2. Jeżeli skarga została złożona do członka Zarządu w sposób określony w § 5 ust. 1 pkt 4 Procedury, członek Zarządu przekazuje ją do sekretariatu nie później niż w ciągu 7 dni.
§ 8. Wstępna weryfikacja formalna
1. Komisja dokonuje wstępnej weryfikacji, czy:
1) Skarga dotyczy naruszenia zasad etyki określonych w Kodeksie,
2) dotyczy członka WTTS,
3) została wniesiona w terminie,
4) spełnia wymogi określone w § 5 ust. 3 Procedury.
2. Jeżeli Skarga zawiera braki, Komisja wzywa skarżącego do uzupełnienia w terminie 14 dni. Brak uzupełnienia może skutkować pozostawieniem Skargi bez rozpoznania.
3. O pozostawieniu Skargi bez rozpoznania Komisja zawiadamia skarżącego na piśmie, podając przyczyny.
Rozdział III – Wyłączenia i bezstronność
§ 9. Wyłączenie członka Komisji
1. Członek Komisji podlega wyłączeniu ze składu orzekającego Komisji, gdy zachodzą okoliczności mogące budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności, w szczególności, gdy:
1) jest Stroną, świadkiem albo pozostaje w bliskiej relacji osobistej lub zawodowej ze Stroną,
2) pozostaje w sporze z którąkolwiek ze Stron,
3) brał udział w zdarzeniach objętych Skargą lub w ich ocenie w innej roli.
2. Wyłączenie następuje:
1) na wniosek Strony,
2) z urzędu,
3) na wniosek członka Komisji.
3. O wyłączeniu rozstrzyga Komisja bez udziału członka, którego wniosek dotyczy. Rozstrzygnięcie odnotowuje się w aktach postępowania.
§ 10. Wyłączenie członka Zarządu
1. Członek Zarządu podlega wyłączeniu od udziału w rozpoznaniu odwołania z przyczyn określonych w § 9 ust. 1, a także wtedy, gdy Skarga dotyczy tego członka Zarządu. Przepisy § 9 ust. 2-3 Procedury stosuje się odpowiednio.
2. W razie wyłączenia członka Zarządu, odwołanie rozpoznają pozostali członkowie Zarządu.
Rozdział IV – Postępowanie przed Komisją Etyki (I instancja)
§ 11. Zawiadomienie Stron
1. W terminie miesiąca od dnia przekazania Skargi Komisji, Komisja:
1) zawiadamia skarżącego o wszczęciu postępowania,
2) zawiadamia członka WTTS, którego dotyczy Skarga, o wszczęciu postępowania oraz przekazuje mu treść skargi w zakresie niezbędnym do obrony (z anonimizacją, jeśli wymaga tego § 4 lub przepisy RODO z uwzględnieniem zasad wynikających z prawa do obrony).
2. Komisja wyznacza członkowi WTTS termin na złożenie pisemnych wyjaśnień nie krótszy niż 14 dni. Termin ten może zostać na wniosek członka WTTS przedłużony.
§ 12. Materiał sprawy i czynności wyjaśniające
1. Komisja rozpoznaje sprawę na podstawie:
1) Skargi i załączników,
2) wyjaśnień Stron,
3) innych dowodów, które mogą zostać legalnie wykorzystane.
2. Komisja może w szczególności:
1) zwrócić się do Stron o dodatkowe wyjaśnienia na piśmie,
2) przeprowadzić rozmowy wyjaśniające ze Stronami (osobno lub – jeśli uzasadnione – wspólnie),
3) zasięgnąć opinii konsultanta (np. prawnika/biegłego) w zakresie dopuszczalnym prawem i z poszanowaniem poufności,
4) wezwać Strony do przedłożenia dokumentów niezbędnych do rozstrzygnięcia, z zastrzeżeniem § 4.
3. Komisja nie gromadzi i nie przetwarza danych nadmiarowych. W szczególności unika przetwarzania danych wrażliwych, jeżeli nie jest to konieczne.
§ 13. Terminy rozpoznania
1. Komisja rozstrzyga sprawę w terminie 3 miesięcy od dnia wpływu kompletnej Skargi do Komisji.
2. Do biegu terminu nie wlicza się:
1) okresów oczekiwania na uzupełnienie braków,
2) okresu oczekiwania na ustosunkowanie się do Skargi członka WTTS, którego Skarga dotyczy,
3) okresów usprawiedliwionej niemożności działania Komisji,
4) miesięcy lipca i sierpnia.
3. O przedłużeniu terminu i jego przyczynach Komisja zawiadamia Strony.
§ 14. Orzeczenie Komisji
1. Po przeprowadzeniu czynności Komisja wydaje Orzeczenie, w którym:
1) uznaje Skargę za zasadną w całości lub w części albo oddala Skargę,
2) wskazuje, jakie zasady Kodeksu zostały naruszone (jeżeli dotyczy),
3) orzeka środek lub środki odpowiedzialności etycznej przewidziane w Statucie, jeżeli uzna skargę za zasadną.
2. Orzeczenie zawiera pisemne uzasadnienie, obejmujące co najmniej:
1) ustalenia faktyczne w zakresie możliwym do legalnego stwierdzenia,
2) ocenę prawną ustaleń faktycznych w świetle Kodeksu i Statutu,
3) argumenty przemawiające za wyborem środka oraz jego proporcjonalnością. Komisja nie orzeka środków niewymienionych w Statucie.
§ 15. Doręczenie Orzeczenia i pouczenie o odwołaniu
1. Orzeczenie wraz z uzasadnieniem doręcza się Stronom na adres wskazany do doręczeń (pocztą lub e-mailem).
2. Doręczenie drogą e-mailową uznaje się za skuteczne z chwilą wysłania wiadomości na wskazany przez Stronę adres e-mail, chyba że Strona wykaże, iż z przyczyn od niej niezależnych nie mogła się z nim zapoznać.
3. Wraz z Orzeczeniem Komisja doręcza pouczenie o prawie i terminie wniesienia odwołania do Zarządu zgodnie ze Statutem.
Rozdział V – Rezygnacja z członkostwa w WTTS w toku sprawy
1. Złożenie rezygnacji z członkostwa przez osobę, której dotyczy Skarga, w toku postępowania nie wstrzymuje Postępowania.
2. Skuteczność rezygnacji w zakresie zakończenia postępowania etycznego następuje zgodnie z postanowieniami Statutu.
3. Komisja może zakończyć postępowanie i wydać Orzeczenie w celu rozstrzygnięcia odpowiedzialności etycznej za okres członkostwa w WTTS.
Rozdział VI – Odwołanie do Zarządu (II instancja)
§ 17. Wniesienie odwołania
1. Od Orzeczenia Komisji wydanego w I instancji przysługuje w terminie miesiąca od dnia jego doręczenia wraz z uzasadnieniem odwołanie do Zarządu.
2. Odwołanie wnosi się do Zarządu za pośrednictwem sekretariatu WTTS:
1) pocztą na adres sekretariatu WTTS: ul. Składowa 4 (I piętro), 61-897 Poznań,
2) osobiście – poprzez złożenie w sekretariacie WTTS.
3. Odwołanie zawiera:
1) oznaczenie Orzeczenia Komisji, którego dotyczy,
2) zarzuty i ich uzasadnienie,
3) wniosek (np. o zmianę, uchylenie i przekazanie),
4) podpis oraz dane kontaktowe.
4. Odwołanie wniesione po terminie pozostawia się bez rozpoznania. Zarząd zawiadamia o tym wnoszącego.
5. Jeżeli odwołanie zawiera braki, Zarząd wzywa skarżącego do ich uzupełnienia w terminie 14 dni. Brak uzupełnienia może skutkować pozostawieniem odwołania bez rozpoznania.
6. O pozostawieniu odwołania bez rozpoznania Zarząd zawiadamia skarżącego na piśmie, podając przyczyny.
§ 18. Postępowanie odwoławcze
1. Zarząd rozpoznaje odwołanie w granicach podniesionych przez skarżącego zarzutów, zgodnie ze Statutem.
2. Zarząd nie prowadzi postępowania od początku ani nie zastępuje Komisji w ustalaniu faktów, z zastrzeżeniem uprawnienia do uchylenia i przekazania sprawy w razie uchybień proceduralnych lub oczywistej niekompletności ustaleń.
3. Zarząd stosuje zasadę zakazu orzekania środka surowszego niż orzeczony przez Komisję.
§ 19. Rozstrzygnięcie Zarządu
1. Zarząd po rozpoznaniu Odwołania wydaje rozstrzygnięcie, w którym:
1) utrzymuje w mocy Orzeczenie Komisji albo
2) zmienia Orzeczenie w całości lub w części albo
3) uchyla Orzeczenie i przekazuje sprawę Komisji do ponownego rozpoznania.
2. Rozstrzygnięcie Zarządu wymaga uzasadnienia i doręcza się je Stronom.
3. Rozstrzygnięcie Zarządu jest ostateczne w toku instancyjnym WTTS.
Rozdział VII – Akta, dokumenty, RODO
§ 20. Akta sprawy i retencja
1. Sekretariat prowadzi ewidencję spraw i przechowuje akta postępowania w sposób zapewniający poufność.
2. Dokumenty i dowody złożone przez Strony dołącza się do akt. Na wniosek Strony można wydać kopie lub zwrócić oryginały po sporządzeniu kopii – z uwzględnieniem potrzeb dowodowych.
3. Po ostatecznym zakończeniu sprawy akta przechowuje się przez okres 5 lat, chyba że:
1) przepisy prawa wymagają dłuższego okresu albo
2) jest to niezbędne dla ochrony interesów WTTS w razie sporu.
4. Po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, akta podlegają zniszczeniu lub trwałej anonimizacji.
§ 21. Ochrona danych osobowych
1. Dane osobowe są przetwarzane wyłącznie w zakresie niezbędnym do realizacji Procedury.
2. Strony są informowane o zasadach przetwarzania danych (klauzula informacyjna RODO) przy pierwszej czynności w sprawie.
3. W przypadku konfliktu między żądaniem dostępu do akt a ochroną danych/tajemnic prawnie chronionych, Komisja/Zarząd zapewnia dostęp w formie zanonimizowanej.
Rozdział VIII – Postanowienia końcowe
§ 22. Koszty
1. Koszty organizacyjne Postępowania ponosi WTTS.
2. Procedura nie przyznaje Stronom prawa do żądania zwrotu kosztów ani innych świadczeń od WTTS.
§ 23. Wejście w życie
1. Procedura wchodzi w życie zgodnie z uchwałą Walnego Zebrania WTTS.
2. W sprawach nieuregulowanych Procedurą stosuje się Statut oraz Kodeks.
3. Niniejsza Procedura ma charakter wewnątrzorganizacyjny i służy wyłącznie realizacji odpowiedzialności etycznej członków Wielkopolskiego Towarzystwa Terapii Systemowej na podstawie Statutu i Kodeksu Etycznego.
4. Procedura nie uchybia ani nie zastępuje innych trybów odpowiedzialności, postępowań dyscyplinarnych lub kontrolnych przewidzianych w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, w szczególności dotyczących psychologów, psychoterapeutów, zawodów medycznych oraz praw pacjenta.
5. Prowadzenie postępowania na podstawie niniejszej Procedury nie wyłącza możliwości podejmowania działań przez właściwe organy państwowe, samorządy zawodowe lub inne uprawnione podmioty na podstawie odrębnych przepisów.